Dlaczego tak wielu z nas chce dziś studiować psychologię?

Psychologia od kilku lat jest jednym z najczęściej wybieranych kierunków studiów w Polsce, a konkurencja o miejsce na niektórych uczelniach należy do najwyższych w całym systemie szkolnictwa wyższego. Skąd bierze się to zainteresowanie, i czy w ogóle warto szukać jednej odpowiedzi na to pytanie? W tym artykule przyglądamy się temu, co na ten temat mówią rzetelne źródła, a nie tylko internetowe uproszczenia.

​

Boom, który potwierdzają liczby

To nie jest tylko wrażenie. Z raportu przygotowanego przez badaczki z Uniwersytetu SWPS, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu wynika, że w roku akademickim 2025/2026 psychologię studiowało w Polsce ponad 84 tysiące osób, co oznacza wzrost o 147% w stosunku do 2019 roku (Koszur i in., 2025). Polska od 2014 roku zajmuje pierwsze miejsce w Unii Europejskiej pod względem liczby osób studiujących psychologię na poziomie magisterskim.

​

Zanim jednak przejdziemy do pytania "dlaczego", warto zaznaczyć jedno: to pytanie nie ma jednej, prostej odpowiedzi. Literatura naukowa opisuje wiele nakładających się na siebie czynników, nie pojedynczą przyczynę.

​

Kontekst społeczny: więcej niż moda

Część odpowiedzi leży poza samą psychologią jako nauką. Ostatnie lata przyniosły wyraźny wzrost świadomości na temat zdrowia psychicznego w Europie, częściowo jako efekt pandemii COVID-19, która według systematycznego przeglądu badań istotnie wpłynęła na kondycję psychiczną społeczeństw i jednocześnie przyspieszyła publiczną rozmowę o zdrowiu psychicznym (Ahmed i in., 2023). Kampanie społeczne ograniczające stygmatyzację osób korzystających z pomocy psychologicznej, badane od lat w Europie Zachodniej, pokazują realny wpływ na to, jak społeczeństwo postrzega samo korzystanie ze wsparcia psychologicznego (Evans-Lacko i in., 2014). Kiedy temat przestaje być tabu, naturalnie rośnie też zainteresowanie tym, jak pomagać innym w tym obszarze zawodowo.

​

Ma to też wymiar czysto rynkowy. Raport "Future of Jobs 2025" Światowego Forum Ekonomicznego wymienia odporność psychiczną, empatię, inteligencję emocjonalną i umiejętność współpracy wśród kompetencji uznawanych za jedne z najbardziej przyszłościowych na rynku pracy (World Economic Forum, 2025), co czyni psychologię kierunkiem postrzeganym jako stabilny wybór zawodowy, nie tylko powołanie.

 

"Zraniony uzdrowiciel": jedno z wyjaśnień, nie jedyne

W literaturze naukowej istnieje też inny, częściej pomijany w publicznej dyskusji wątek: koncepcja tzw. zranionego uzdrowiciela (ang. wounded healer). Zerubavel i Wright (2012) opisują ją jako archetyp, w którym własne trudne doświadczenia danej osoby mogą stać się źródłem szczególnej zdolności do rozumienia i towarzyszenia innym w procesie zdrowienia. Badania nad wczesnymi doświadczeniami rodzinnymi osób szkolących się na terapeutów pokazują, że część z nich rzeczywiście częściej pełniła w dzieciństwie role opiekuńcze wobec innych członków rodziny, tzw. parentyfikację (DiCaccavo, 2002).

​

Ważne jest jednak, żeby nie sprowadzać tego zjawiska do uproszczonej tezy w stylu "idą na psychologię, bo mają nierozwiązane problemy". Zerubavel i Wright (2012) podkreślają, że własne doświadczenia, jeśli zostały wystarczająco przepracowane, mogą realnie zwiększać empatię i skuteczność terapeutyczną, natomiast ryzyko pojawia się dopiero wtedy, gdy pozostają nieprzepracowane, co może utrudniać pracę z klientami i sprzyjać wypaleniu. To nie wyrok, tylko czynnik, z którym, tak jak z każdym innym, można świadomie pracować.

​

Poza raną: motywacje samorozwojowe i altruistyczne

Najnowszy, obszerny przegląd literatury na temat motywacji do zostania psychoterapeutą wyraźnie wykracza poza samą koncepcję zranionego uzdrowiciela. Cruciani i współautorzy (2024) wyodrębniają, obok motywów związanych z trudnymi doświadczeniami z dzieciństwa, dwie dodatkowe, niezależne grupy motywacji: samorozwojowe (chęć lepszego zrozumienia samego siebie w toku samego szkolenia) oraz altruistyczne (autentyczna chęć niesienia pomocy innym). Autorzy proponują w związku z tym pojęcie "uzdrawiającego uzdrowiciela" (ang. healing healer), które łączy oba te wymiary, proces własnego rozwoju i postawę troski o innych, jako pełniejszy obraz tego, co skłania ludzi do wyboru tej ścieżki zawodowej, niż sama koncepcja rany.

​

Innymi słowy: rzetelne badania nie potwierdzają tezy, że za wyborem psychologii jako kierunku studiów stoi jeden, uniwersalny mechanizm, tym bardziej nie taki, który sprowadzałby tę decyzję do przekonania o własnej niewystarczalności. Motywacje są różnorodne, nakładają się na siebie, i w dużej mierze są zupełnie zdrowym, świadomym wyborem zawodowym.

​

Dlaczego to w ogóle ma znaczenie dla jakości pomocy

To, że dana osoba wybrała psychologię częściowo z powodu własnych trudnych doświadczeń, nie jest problemem samym w sobie. Problemem może być brak przestrzeni do ich przepracowania. Dlatego w literaturze dotyczącej rozwoju zawodowego psychoterapeutów tak duży nacisk kładzie się na regularną superwizję i pracę nad własną samoświadomością jako integralny element odpowiedzialnej praktyki, nie dodatek do niej (Knapp i in., 2017; Shafranske i Falender, 2008). Superwizja, rozumiana właśnie jako przestrzeń do refleksji nad własnymi reakcjami i ograniczeniami w kontakcie z pacjentem, jest jednym z głównych mechanizmów, które pozwalają, by osobiste doświadczenia specjalisty realnie służyły jakości pomocy, którą oferuje, a nie odwrotnie.

​

Podsumowanie

Wzrost zainteresowania psychologią w Polsce jest realny i dobrze udokumentowany, ale nie sprowadza się do jednego, prostego wyjaśnienia. Składa się na niego zarówno szerszy kontekst społeczny (rosnąca świadomość zdrowia psychicznego, spadająca stygmatyzacja, postrzeganie zawodu jako przyszłościowego), jak i zróżnicowane motywacje osobiste, od tych związanych z wcześniejszymi doświadczeniami, po czysto altruistyczne i samorozwojowe. To właśnie dlatego odpowiedzialna praktyka psychologiczna i psychoterapeutyczna opiera się na stałej superwizji i pracy nad sobą, niezależnie od tego, co dokładnie skłoniło daną osobę do wyboru tego zawodu.